O‘ZBEKISTON MINTAQALARI IQTISODIYOTIDA TARMOQLARNING DIVERSIFIKATSIYALASHUVINI OSHIRISH YO‘LLARI

Nozimjon Mamajonovich Mamarasulov

doi:10.5281/zenodo.23690218

Авторы

Mamarasulov Nozimjon Mamajonovich O’zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi davlat va jamiyat boshqaruv akademiyasi Biznes boshqaruv oliy maktab magistranti.

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23690218

Аннотация

Ushbu tadqiqot O‘zbekiston mintaqalari iqtisodiyotida tarmoqlar diversifikatsiyasini oshirishning ustuvor yo‘nalishlarini aniqlashga qaratilgan. Tadqiqotning nazariy asosini Imbs va Wacziargning iqtisodiy diversifikatsiya bosqichlari hamda Frenken va boshqalarning “related variety” konsepsiyasi tashkil etadi. Tadqiqotda 2025-yil yanvar–sentabr oylaridagi hududiy yalpi hududiy mahsulot (YHM) tarkibi asosida qishloq xo‘jaligi, sanoat, qurilish va xizmatlar sektorlarining ulushlari tahlil qilindi. Diversifikatsiya darajasi Herfindahl–Hirschman indeksi (HHI), hududiy ixtisoslashuv esa Lokatsiya koeffitsiyenti (LQ) orqali baholandi. LQ hududdagi sektor ulushining barcha hududlar bo‘yicha tegishli sektor ulushiga nisbati sifatida hisoblandi. Natijalar hududlar o‘rtasida tarmoq konsentratsiyasi va ixtisoslashuv darajasida sezilarli farqlar mavjudligini ko‘rsatadi. Shuningdek, mahalliy xomashyoni chuqur qayta ishlash, yuqori qo‘shilgan qiymatli ishlab chiqarish, innovatsion faoliyat, xizmatlar sektori, ishlab chiqarish kooperatsiyasi va klasterlarni rivojlantirish bo‘yicha differensial takliflar ishlab chiqildi. Tadqiqotning ilmiy yangiligi HHI va LQ ko‘rsatkichlarini birgalikda qo‘llash orqali hududlarning “konsentratsiya–ixtisoslashuv” profilini shakllantirish va unga mos diversifikatsiya yo‘nalishlarini asoslashdan iborat.

Ключевые слова Iqtisodiy diversifikatsiyamintaqaviy iqtisodiyottarmoq tarkibihududiy ixtisoslashuvsanoatxizmatlarinvestitsiyalarinnovatsiyalarklasteriqtisodiy barqarorlikraqobatbardoshlik

Библиографические ссылки

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son Farmoni. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi.

Toshmatov N., Yusupov M. Hududiy iqtisodiyotni diversifikatsiya qilishning metodologik asoslari // Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar. – 2021. – №3. – B. 45–58.

Markowitz H. Portfolio Selection // The Journal of Finance. – 1952. – Vol. 7, No. 1. – P. 77–91. DOI: 10.1111/j.1540-6261.1952.tb01525.x.

Jacobs J. The Economy of Cities. – New York: Random House, 1969. – 268 p.

Romer P.M. Endogenous Technological Change // Journal of Political Economy. – 1990. – Vol. 98, No. 5. – P. S71–S102. DOI: 10.1086/261725.

Lucas R.E. On the Mechanics of Economic Development // Journal of Monetary Economics. – 1988. – Vol. 22, No. 1. – P. 3–42. DOI: 10.1016/0304-3932(88)90168-7.

Imbs J., Wacziarg R. Stages of Diversification // American Economic Review. – 2003. – Vol. 93, No. 1. – P. 63–86. DOI: 10.1257/000282803321455160.

Frenken K., Van Oort F., Verburg T. Related Variety, Unrelated Variety and Regional Economic Growth // Regional Studies. – 2007. – Vol. 41, No. 5. – P. 685–697. DOI: 10.1080/00343400601120296.

Hidalgo C.A., Klinger B., Barabási A.-L., Hausmann R. The Product Space Conditions the Development of Nations // Science. – 2007. – Vol. 317, No. 5837. – P. 482–487. DOI: 10.1126/science.1144581.

OECD. Strengthening Regional Policy for Resilient Places. – Paris: OECD Publishing, 2025.

Asian Development Bank. Uzbekistan: Regional Economic Development Review. – Manila: ADB, 2023.

O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi. Hududlar logistika infratuzilmasi holati bo‘yicha hisobot. – Toshkent, 2022.

FAO. Agricultural Value Chains in Central Asia. – Rome: FAO, 2021.

International Energy Agency. Renewable Energy Outlook for Central Asia. – Paris: IEA, 2023.

O‘ZBEKISTON MINTAQALARI IQTISODIYOTIDA TARMOQLARNING DIVERSIFIKATSIYALASHUVINI OSHIRISH YO‘LLARI

Авторы

DOI:

Аннотация

Библиографические ссылки

Загрузки

Опубликован

Как цитировать

Выпуск

Раздел

Лицензия

DOI

Страницы

Цитирование