QISHLOQ JOYLARDA NORASMIY ISH BILAN BANDLIK: DOLZARB MUAMMOLAR, OʻLCHASH MEZONLARI VA TARTIBGA SOLISH YOʻNALISHLARI

Shayzoq Raxmatovich Xolmo‘minov; Samandar Pulatovich Qurbonov

doi:10.5281/zenodo.23417676

Authors

Xolmo‘minov Shayzoq Raxmatovich Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, professor, iqtisodiyot fanlari doktori https://orcid.org/0000-0001-9565-1874
Qurbonov Samandar Pulatovich Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, dotsent, iqtisodiyot fanlari doktori https://orcid.org/0000-0002-8610-0840

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23417676

Abstract

Maqolada Oʻzbekiston qishloq joylarida norasmiy ish bilan bandlikning zamonaviy holati, uni keltirib chiqarayotgan sabablar va oʻlchash muammolari tahlil qilingan. 2021-2024 yillar hamda 2025 yil birinchi yarim yilligi rasmiy maʼlumotlari asosida norasmiy bandlik ulushining qisqarishi ortida qaysi manbalar turganligi aniqlangan. Tahlil koʻrsatadiki, rasmiy sektorda bandlik oʻsimining 83,3 foizi oʻzini oʻzi band qilganlar va dehqon xoʻjaliklarini roʻyxatga olish hisobiga shakllangan, yaʼni kuzatilayotgan pasayishning sezilarli qismi yangi ish oʻrinlari yaratilishi emas, balki mavjud faoliyatning statistik-maʼmuriy rasmiylashuvidir. Shu bilan birga agrar sohada norasmiylik darajasi 60-77 foiz oraligʻida, qishloq xoʻjaligida kuzatilmaydigan iqtisodiyot ulushi esa 75,1 foizni tashkil etib, barcha tarmoqlar ichida eng yuqori koʻrsatkich boʻlib qolmoqda. Muallif tomonidan qishloq joylardagi yetti ta dolzarb muammo ajratilgan va norasmiy bandlikni kamaytirish samaradorligini olti mezon (M1–M6) asosida baholash taklif etilgan.

Keywords norasmiy bandlikqishloq mehnat bozorimavsumiy mehnatoʻzini oʻzi band qilishdehqon va tomorqa xoʻjaliklariijtimoiy sugʻurta qamrovirasmiylashtirishkuzatilmaydigan iqtisodiyotbaholash mezonlari.

References

International Labour Organization. (2023). Resolution concerning statistics on the informal economy. 21st International Conference of Labour Statisticians. Geneva: ILO. https://www.ilo.org/resource/record-decisions/resolution-concerning-statistics-informal-economy

UNDP, Center for Economic Research and Reforms, & Central Bank of the Republic of Uzbekistan. (2025). Informal employment in Uzbekistan: Analytical report. Tashkent. https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/2025-10/report_informal_economy_eng.pdf

International Labour Organization. (2023). Transition to formality: Impact of the Monotax scheme in Uruguay. Geneva: ILO. https://www.ilo.org/resource/news/transition-formality-impact-monotax-scheme-uruguay

OECD. (2018). Connecting people with jobs: Towards better social and employment security in Korea. Paris: OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/connecting-people-with-jobs-towards-better-social-and-employment-security-in-korea_9789264288256-en.html

Gazeta.uz. (2025, 30-iyul). Oʻzbekistonda koʻrinmas iqtisodiyot birinchi yarim yillikda YaIMning 8 foizigacha pasaydi. https://www.gazeta.uz/uz/2025/07/30/unobserved-economy/

Gazeta.uz. (2025, 23-avgust). Oʻzbekistonda kambagʻallik: raqamlar, tendensiyalar va muammolar. https://www.gazeta.uz/uz/2025/08/23/poverty/

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 5-fevraldagi "2026-yilda hududlarni yangicha yondashuvlar asosida rivojlantirish orqali aholi daromadini oshirish, barqaror ish oʻrinlarini yaratish hamda kambagʻallikni qisqartirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PQ-49-son qarori. https://lex.uz/docs/8038302

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 30-avgustdagi "Norasmiy bandlik ulushini qisqartirish hamda mehnat resurslari balansini zamonaviy yondashuvlar asosida shakllantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida"gi PQ-366-son qarori. https://lex.uz/docs/6179326

La Porta, R., & Shleifer, A. (2014). Informality and development. Journal of Economic Perspectives, 28(3), 109–126. https://doi.org/10.1257/jep.28.3.109

Ulyssea, G. (2020). Informality: Causes and consequences for development. Annual Review of Economics, 12, 525–546. https://doi.org/10.1146/annurev-economics-082119-121914

Bruhn, M., & McKenzie, D. (2014). Entry regulation and formalization of microenterprises in developing countries. World Bank Research Observer, 29(2), 186–201. https://academic.oup.com/wbro/article/29/2/186/1631296

Floridi, A., Demena, B. A., & Wagner, N. (2020). Shedding light on the shadows of informality: A meta-analysis of formalization interventions targeted at informal firms. Labour Economics, 67, 101925. https://doi.org/10.1016/j.labeco.2020.101925

Дубравская, Э. И. (2022). Статистическое исследование неформальной занятости в регионах Российской Федерации: дис. … канд. экон. наук: 08.00.12. Москва: РЭУ им. Г. В. Плеханова. 251 с.

Tagaev, B. E. (2020). Regulating informal employment in Uzbekistan in conditions of economy modernization. Vestnik of the Plekhanov Russian University of Economics, (2), 74–84. https://doi.org/10.21686/2413-2829-2020-2-74-84

Umarova, G. T. (2025). Oʻzini oʻzi ish bilan band qilish aholi bandligini oshirish mezoni sifatida. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 3(3), 380–385. https://doi.org/10.60078/2992-877X-2025-vol3-iss3-pp380-385

Gazeta.uz. (2025, 18-avgust). 2025-yil birinchi yarmida Oʻzbekistonda ishsizlik darajasi 5,1 foizgacha pasaydi. https://www.gazeta.uz/uz/2025/08/18/ishsizlik/

QISHLOQ JOYLARDA NORASMIY ISH BILAN BANDLIK: DOLZARB MUAMMOLAR, OʻLCHASH MEZONLARI VA TARTIBGA SOLISH YOʻNALISHLARI

Authors

DOI:

Abstract

References

Downloads

Published

How to Cite

Issue

Section

License

DOI

Pages

Citation