AQLLI SHAHAR (SMART CITY) KONSEPSIYASINING METODOLOGIK VA NAZARIY ASOSLARI

Authors

  • Xaqberdiyeva Nozima TDSHU, 2-bosqich doktoranti

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23159281

Abstract

Ushbu maqolada “Aqlli shahar” (Smart City) konsepsiyasining nazariy-metodologik asoslari, uning rivojlanish evolyutsiyasi va tarkibiy komponentlari tizimli tahlil qilingan. Maqolada aqlli boshqaruv, iqtisodiyot, harakatlanish, atrof-muhit, aholi, yashash tarzi va energetika kabi yettita asosiy komponent hamda ularning texnologik ta’minoti tadqiq etilgan. Aqlli shahar arxitekturasini shakllantirishning fundamental metodologik tamoyillari – fuqaroga yo‘naltirilganlik, integratsiya, ma’lumotga asoslangan boshqaruv, barqarorlik, adaptivlik va inklyuzivlik ilmiy jihatdan asoslab berilgan hamda ushbu tamoyillar oʻrtasidagi tizimli ziddiyatlarni muvozanatlashga xizmat qiluvchi metodologik ierarxiya (qatlamli model) taklif etilgan.

Keywords aqlli shahar, IoT, barqaror rivojlanish, raqamli transformatsiya, qatlamli model, fuqaromarkazlilik, hududiy uzilish.

References

Albino, V., Berardi, U., & Dangelico, R. M. (2015). Smart cities: Definitions, dimensions, performance, and initiatives. Journal of Urban Technology, 22(1), 3–21.

Angelidou, M. (2015). Smart cities: A conjuncture of four forces. Cities, 47, 95–106.

Batty, M. (2013). The New Science of Cities. MIT Press.

Batty, M. (2018). Digital twins. Environment and Planning B: Urban Analytics and City Science, 45(5), 817–820.

Caragliu, A., Del Bo, C., & Nijkamp, P. (2011). Smart cities in Europe. Journal of Urban Technology, 18(2), 65–82.

Castells, M. (1996). The Rise of the Network Society. Blackwell Publishers.

Dembski, F., Wössner, U., Letzgus, M., et al. (2020). Urban digital twins for smart cities. Remote Sensing, 12(10), 1701.

Giffinger, R., Fertner, C., Kramar, H., et al. (2007). Smart Cities: Ranking of European Medium-Sized Cities. Centre of Regional Science, Vienna University of Technology.

Greenfield, A. (2013). Against the smart city (Part 1). Do Projects.

Hollands, R. G. (2008). Will the real smart city please stand up? Intelligent, progressive or entrepreneurial? City, 12(3), 303–320.

IBM Institute for Business Value. (2008). A Vision of Smarter Cities. IBM Corporation.

Kitchin, R. (2014). The real-time city? Big data and smart urbanism. GeoJournal, 79(1), 1–14.

IEC & ISO Joint Committee. (2020). International New Smart City Standards and Specifications. International Electrotechnical Commission.

ISO 37120:2018. Sustainable cities and communities — Indicators for city services and quality of life. International Organization for Standardization.

ISO 37122:2019. Sustainable cities and communities — Indicators for smart cities. International Organization for Standardization.

ITU-T Y.4900. (2016). Overview of key performance indicators in smart sustainable cities. International Telecommunication Union.

Townsend, A. M. (2013). Smart Cities: Big Data, Civic Hackers, and the Quest for a New Utopia. W. W. Norton & Company.

UN-Habitat. (2020). World Cities Report 2020: The Value of Sustainable Urbanization. United Nations Human Settlements Programme.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-iyundagi “Respublikada «Aqlli shahar» konsepsiyasini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PQ-4351-sonli Qarori.

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi “«Raqamli Oʻzbekiston — 2030» strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi PF-6079-sonli Farmoni.

Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi rasmiy ma’lumotlari va elektron bazalari.

IEA (2021). Net Zero by 2050: A Roadmap for the Global Energy Sector. International Energy Agency.

Shamsuzzoha, A., Niemi, J., Piya, S., & Rutledge, K. (2021). Smart city for sustainable environment: A comparison of participatory strategies from Helsinki, Singapore and London. Cities, 114, 103194.

Downloads

Published

2026-09-01

How to Cite

Xaqberdiyeva Nozima. (2026). AQLLI SHAHAR (SMART CITY) KONSEPSIYASINING METODOLOGIK VA NAZARIY ASOSLARI. Economics and Innovative Technologies, 14(4), 32–40. https://doi.org/10.5281/zenodo.23159281

Issue

Section

Инновацион технологиялар ва лойиҳалар