DAVLAT IQTISODIYOT XAVFSIZLIGI DARAJASINI INTEGRAL BAHOLASHGA METODOLIK YONDASHUVLAR
DOI:
https://doi.org/10.55439/EIT/vol13_iss6/759Keywords:
Davlat iqtisodiy xavfsizligi, integral baholash, indikatorlar tizimi, metodologik yondashuv, makroiqtisodiy barqarorlik, tashqi qarz, inflyatsiya, bandlik, milliy xavfsizlik, strategik rejalashtirish.Abstract
Mazkur maqolada davlat iqtisodiy xavfsizligi darajasini baholash masalalari ko‘rib chiqilib, integral ko‘rsatkichlar asosida metodologik yondashuv ishlab chiqilgan. Iqtisodiy xavfsizlik tushunchasi makroiqtisodiy barqarorlik, moliyaviy mustaqillik, investitsiya faolligi, tashqi qarz barqarorligi va ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlarning uyg‘unligi orqali tahlil qilingan. Shuningdek, maqolada iqtisodiy xavfsizlikni baholash uchun indikatorlar tizimi (YAIM o‘sishi, inflyatsiya darajasi, to‘lov balansining holati, bandlik ko‘rsatkichlari, aholi real daromadlari, tashqi qarzning YAIMdagi ulushi va boshqalar) asosida integral indeks shakllantirish mexanizmi taklif etiladi. Metodologiya tarkibida indikatorlarni normallashtirish, ularning og‘irlik koeffitsiyentlarini aniqlash, so‘ngra umumlashtirilgan integral bahoni hisoblash bosqichlari bayon qilingan. Olingan natijalar iqtisodiy xavfsizlik darajasini monitoring qilish, milliy xavfsizlik strategiyasini ishlab chiqish va davlat siyosatini samarali rejalashtirishda amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
UNCTAD (2023). World Investment Report 2023: Investing in Sustainable Energy for All. Geneva. https://unctad.org/publication/world-investment-report-2023
IMF (2023). World Economic Outlook: Navigating Global Divergences. Washington, DC. https://www.imf.org/en/Publications/WEO
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki (2023). Pul-kredit siyosati sharhi. Toshkent. https://cbu.uz
IMF (2022). Global Financial Stability Report: Shockwaves from the War in Ukraine. Washington, DC. https://www.imf.org/en/Publications/GFSR
OECD (2023). Economic Outlook. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eco_outlook-en
UNDP (2023). Human Development Report 2023/24: Breaking the Gridlock. New York. https://hdr.undp.org
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2017). PF–4947-son Farmon. 2017–2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. http://lex.uz/docs/3107036
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2022). PF–60-son Farmon. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi. http://lex.uz/docs/5841063
UNCTAD (2023). World Investment Report 2023: Investing in Sustainable Energy for All. Geneva. https://unctad.org/publication/world-investment-report-2023
IMF (2023). World Economic Outlook: Navigating Global Divergences. Washington, DC. https://www.imf.org/en/Publications/WEO
World Bank (2023). Global Economic Prospects. Washington, DC. https://www.worldbank.org/en/publication/global-economic-prospects
UNDP (2023). Human Development Report 2023/24: Breaking the Gridlock. New York. https://hdr.undp.org
OECD (2023). Economic Outlook. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/eco_outlook-en
G‘ulomov, S.S. (2019). Hududiy iqtisodiyot va iqtisodiy xavfsizlik muammolari. Toshkent: Fan.
Abdullaev, H. (2020). Moliya barqarorligi va iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash mexanizmlari. Toshkent: Iqtisodiyot.
Umurzakov, D.X. (2021). Milliy iqtisodiy xavfsizlik indikatorlari va ularni baholash metodologiyasi. Toshkent: TDYI nashriyoti.
Vaxabov, A.V. (2022). O‘zbekiston iqtisodiyotining raqobatbardoshligi va iqtisodiy xavfsizlik. Toshkent: Moliya.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2017). PF–4947-son Farmon. 2017–2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi. http://lex.uz/docs/3107036
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti (2022). PF–60-son Farmon. 2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi. http://lex.uz/docs/5841063
