BUXORO VILOYATIDA KICHIK BIZNES RIVOJLANISHI KO‘RSATKICHLARINI STATISTIK TAHLIL QILISH VA 2026–2030-YILLARGA ARIMA PROGNOZI

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23690394

Abstract

Maqolada Buxoro viloyatida kichik biznesning to‘qqizta asosiy ko‘rsatkichi 2010–2025-yillar bo‘yicha rasmiy ma’lumotlar asosida tahlil qilingan va 2026–2030-yillarga prognoz qilingan. Nominal ifodada ishlab chiqarish 48,1 marta oshgan, YaIM deflyatori bo‘y icha real o‘sish esa 6,0 martani tashkil etgan; bandlik 1,07 marta o‘zgargan. Kichik biznesning YaHMdagi ulushi 2018 -yildagi 81,9 foizdan 2025- yilda 71,0 foizgacha pasaygan. Modellar ADF/KPSS testlari, AICc/BIC, Ljung –Box testi va namunadan tashqari tekshiruv asosida tanlangan (o‘rtacha MAPE 15,5%). 2030 -yilga borib kichik biznes ulushi 71,0 foiz (58,5–83,5%), eksport 239,4 mln AQSh dollari, ishlab chiqarish va xizmatlar nominal ifodada 83,5 va 100,0 trln so‘m bo‘lishi baholangan.
Keywords kichik biznesvaqt qatorlariARIMAADFKPSSdeflyatsiyaprognozlashMAPEBuxoro viloyati

References

O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Yagona ijtimoi y-iqtisodiy ko‘rsatkichlar bazasi. – URL: https://siat.stat.uz (murojaat sanasi: 24.10.2026).

Ergasheva, I. M. (2026). Mintaqada sanoat tarmog‘i iqtisodiy samaradorligining statistik tadqiqi (Xorazm viloyati misolida): iqt. fan. bo‘yicha fal. dok. (PhD) diss. avt oref.

Jalolov, I. I. (2025). Sanoat korxonalari iqtisodiy salohiyatini statistik baholash metodologiyasi: iqt. fan. dok. (DSc) diss. avtoref.

Nazarov, N. (2025). G‘. O‘zbekistonda kichik biznesning statistik ko‘rsatkichlari axborot bazasining iqtisodiy samaradorlikka ta’siri. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil ilmiy elektron jurnali, (6).

Nazarov, N. (2026). G‘. O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasining iqtisodiy samaradorligini statistik baholash. O‘zbekiston sta tistika axborotnomasi ilmiy elektron jurnali, (1).

Nazarov, N. (2026). G‘. O‘zbekistonda kichik va o‘rta biznes subyektlari faoliyati rivojlanishining statistik tahlili. «Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar» ilmiy elektron jurnali, (3).

Sakiyeva, O. B. (2024). Kichik sanoat zonalari faoliyatining iqtisodiy -statistik tahlili va ularni takomillashtirish (Surxondaryo viloyati misolida): monografiya.

Xudoyorov, L. N. (2026). Mintaqada kichik va o‘rta biznes va tadbirkorlikni rivojlantirishn ing optimal modellarini ishlab chiqish metodologiyasi: iqt. fan. dok. (DSc) diss. avtoref.

Виленский, А. В., Домнина, И. Н., & Маевская, Л. И. (2021). Малый бизнес в регионах России: до и после пандемии: научный доклад.– М.: Институт экономики РАН, 2021. Институт экономики РАН.

Шумпетер, Й. (1985). Теория экономического развития.– М.: Прогресс, 1985. Прогресс.

Ayyagari, M., Demirguc-Kunt, A., & Maksimovic, V. (2014). Who creates jobs in developing countries?. Small Business Economics, 43(1), 75–99.

Beck, T., Demirguc-Kunt, A., & Levine, R. (2005). SMEs, growth, and poverty: cross-country evidence. Journal of Economic Growth, 10(3), 199–229.

Box, G. E. P., Jenkins, G. M., Reinsel, G. C., & Ljung, G. M. (2015). Time Series Analysis: Forecasting and Control. 5th ed. Wiley.

Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427–431.

Granger, C. W. J., & Newbold, P. (1974). Spurious regressions in econometrics. Journal of Econometrics, 2(2), 111–120.

Gujarati, D. N., & Porter, D. C. (2009). Basic Econometrics. 5th ed. McGraw-Hill.

Hyndman, R. J., & Athanasopoulos, G. (2021). Forecasting: Principles and Practice. 3rd ed. OTexts.

Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root. Journal of Econometrics, 54(1), 159–178.

Ljung, G. M., & Box, G. E. P. (1978). On a measure of lack of fit in time series models. Biometrika, 65(2), 297–303.

MacKinnon, J. G. (2010). Critical values for cointegration tests. Queen’s Economics Department Working Paper No. 122 7. Queen’s University.

Makridakis, S., Spiliotis, E., & Assimakopoulos, V. (2020). The M4 Competition: 100,000 time series and 61 forecasting methods. International Journal of Forecasting, 36(1), 54–74.

Manoj Kumar. An Econometric Model for Small and Medium Sized Enterprises Growth in India. (2018). International Journal of Research in Business Studies and Management, 5, 30–47.

Nazarov, N. (2025). G‘. Key statistical indicators of small business in Uz bekistan and their significance. International Journal of Political Sciences and Economics.

Nazarov, N. (2024). G‘. State support measures for small business in Uzbekistan. The American Journal of Management and Economics Innovations, 5.

Downloads

Published

2026-10-27

How to Cite

Nazarov, N. G. o‘g‘li. (2026). BUXORO VILOYATIDA KICHIK BIZNES RIVOJLANISHI KO‘RSATKICHLARINI STATISTIK TAHLIL QILISH VA 2026–2030-YILLARGA ARIMA PROGNOZI. Economics and Innovative Technologies, 14(5), 88–96. https://doi.org/10.5281/zenodo.23690394

Issue

Section

Маркетинг. Кичик бизнес ва хусусий тадбиркорлик