Economics and Innovative Technologies https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit <p>Creating practical mechanisms for the development of scientific-practical research and innovative developments and the modernization of production, the implementation of technical and technological updating processes, in order to ensure a stronger connection between science and production, as well as innovative cooperation between scientific research organizations and real sector enterprises In order to establish cooperative relations, the Decision of the President of the Republic of Uzbekistan No. PQ-916 dated 15.07.08 <strong>"On additional measures to encourage the implementation of innovative projects and technologies"</strong>, a number of tasks are set before higher educational institutions .</p> <p>In order to solve these tasks, the Resolution of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan dated 11.10.06 No. 214 <strong>"On further improvement of the procedure of state registration of mass media in the Republic of Uzbekistan"</strong> was thoroughly studied. In the second paragraph of the first chapter of this decision entitled "General Provisions", mass media means the periodical distribution of mass information with a permanent name and in printed form (newspapers, magazines, newsletters, bulletins, etc.) and (or) in electronic form (television, radio, video, newsreel programs, websites on public telecommunication networks) is understood as the form that is published or broadcast at least once every six months, as well as other forms of periodic distribution of information. The decision of the Scientific Council on the establishment of a scientific electronic journal ">" was adopted.</p> <p>In this electronic scientific journal, authors are recommended to focus their articles on the innovative development of industry, infrastructures, transport and communication construction, further reform of the banking and financial system and increase its stability, the continuation of long-term structural changes, and ensuring the further increase of the competitiveness of the innovative economy. .</p> <p>Nowadays, scientific electronic journals are widely introduced in leading foreign universities. With the formation of the information society, the weight of electronic mass media organized on the basis of websites in public telecommunication networks is increasing. The introduction of this type of publications into wide practice not only increases the speedy delivery of information, but also leads to efficient use of paper. The Resolution of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan No. 155 of 22.07.10 on "<strong>Additional measures for saving and rational use of paper in the Republic</strong>" reduces the consumption of paper in the processes of rapid resolution of management system, local and inter-sectoral issues. it was noted that information and communication technologies are being widely introduced. The electronic document exchange system is being widely used in practice, and the network of interactive services of the state and organizations is expanding. The task of efficient use of information and communication technologies in terms of saving and rational use of paper in the document circulation of management processes is highlighted in this decision.</p> <p>The scientific electronic magazine "Economics and innovative technologies" published by <strong>Decision No. 201/3 of December 30, 2013 of the Board of the OAK on "Economic Sciences" for the degree of "Doctor of Science" included in the list of scientific journals of the republic in which scientific articles should be published on the scientific results of the dissertation work of applicants.</p> <p>The main tasks of this e-journal are to familiarize young scientists, senior researchers, independent researchers and masters with the results of prestigious scientific works of mature scientists and practitioners of our republic, and to quickly deliver to the public the innovative achievements made in the social and economic spheres of our republic. </p> <p>The address of the magazine on the Internet information network is called "<strong>iqtisodiyot.tsue.uz</strong>".</p> en-US xayrulla97@inbox.ru Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 OJS 3.3.0.9 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 DAVLAT–XUSUSIY SHERIKLIGI ASOSIDA ALOHIDA HISOB SIYOSATINI JORIY ETISHNING MOLIYAVIY BARQARORLIK VA INVESTITSION JOZIBADORLIKKA TA’SIRINI EKONOMETRIK MODELLASHTIRISH https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/834 <p>Ushbu maqolada davlat–xususiy sheriklik (DXSh) loyihalarida alohida hisob siyosatini joriy etishning moliyaviy barqarorlik va investitsion jozibadorlikka ta'siri ekonometrik modellashtirish asosida baholangan. Tadqiqotda O‘zbekiston temir yo‘llari AJning 2020–2024-yillardagi moliyaviy hisobotlari va panel ma'lumotlari asosida Hisob siyosati yetukligi indeksi (HSYI) shakllantirildi hamda logistik o‘sish modeli, Monte-Karlo simulyatsiyasi va sezgirlik (tornado) tahlili yordamida 2030-yilgacha prognozlar ishlab chiqildi. Tadqiqot natijalari hisob siyosatini takomillashtirish shartli majburiyatlar hajmini kamaytirish, fiskal barqarorlikni mustahkamlash va xususiy investitsiyalar ulushini oshirishga sezilarli ijobiy ta'sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Shuningdek, prognoz natijalari davlat-xususiy sheriklik loyihalarida xalqaro moliyaviy hisobot standartlari va zamonaviy audit tizimlarini joriy etish investitsion muhitni yaxshilash hamda davlat moliyasining shaffofligini oshirishning muhim omili ekanligini ko‘rsatadi.</p> Qodirov Jasurbek Sharofitdinovich Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/834 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 SOLIQ BAZASI YEMIRILISHINING OLDINI OLISHNING ILMIY YECHIMLARI https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/841 <p>Maqolada xalqaro soliq munosabatlarida haqiqiy daromad oluvchi (Beneficial Ownership) konsepsiyasining huquqiy mohiyati, uning xalqaro soliq shartnomalaridagi o'rni hamda O'zbekiston Respublikasi soliq qonunchiligida qo'llanilishi tahlil qilingan.</p> <p>Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, amalda mazkur konsepsiya asosan dividendlar, foizlar va royalti kabi passiv daromadlarga nisbatan tatbiq etiladi. Biroq so'nggi yillarda xalqaro soliqdan qochish va soliq bazasini yemirish holatlari konsalting, menejment, IT, marketing, ta'lim hamda guruh ichidagi xizmatlar kabi aktiv daromadlar orqali amalga oshirilayotgani kuzatilmoqda.</p> <p>Maqolada vositachi (conduit) kompaniya va qobiq (shell) kompaniya orqali amalga oshirilayotgan soliq rejalashtirish sxemalari tahlil qilingan hamda ushbu xizmatlar bo'yicha haqiqiy daromad oluvchi konsepsiyasini qo'llashning huquqiy asoslari asoslab berilgan. Shuningdek, xizmatlarning haqiqatda bajarilganligini tasdiqlovchi hujjatlar ro'yxatini belgilash, iqtisodiy mazmun (economic substance) hamda manfaat (benefit test) talablarini Soliq kodeksiga kiritish bo'yicha takliflar ishlab chiqilgan.</p> Ravshanova Orzigul Inoyat qizi Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/841 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 SANOAT MODERNIZATSIYASINING TASHQI KANALI: UGLEROD CHEGARA MEXANIZMINING NAZARIY TALQINI https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/839 <p>Ko‘pgina tadqiqotlarda uglerod chegara moslashuv mexanizmi asosan savdo yuki sifatida baholanadi. Mazkur ishda u sanoat modernizatsiyasining tashqi kanali sifatida modellashtirilgan. Metodologiya sifatida tizimli tahlil, qiyosiy tahlil va tipologik tasniflash qo‘llanilgan. G.Unruh ko‘rsatgan ekzogen kuch vazifasini aynan mazkur kanal bajarishi mumkinligi nazariy jihatdan asoslangan, chunki u ichki siyosiy qarshilikka bo‘ysunmaydi. Kanalning tanlab ta’sir qilishi O‘zbekiston sanoatida tarmoqlararo texnologik tafovut yuzaga keltirishi mumkinligi ilgari surilgan. Ushbu xulosa nazariy taklif bo‘lib, empirik sinovdan o‘tkazilmagan.</p> Otaboyev Umrbek Umidbek o‘g‘li Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/839 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 IQTISODIY BOSHQARUV JARAYONLARINI RAQAMLI TRANSFORMATSIYA QILISHDA SUN’IY INTELLEKT IMKONIYATLARI https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/837 <p>Mazkur maqolada iqtisodiy boshqaruv jarayonlarini raqamli transformatsiya qilishda sun’iy intellekt texnologiyalarining tutgan o’rni hamda ulardan samarali foydalanish imkoniyatlari ilmiy jihatdan tadqiq etilgan. Raqamli iqtisodiyotning jadal rivojlanishi sharoitida davlat va korporativ boshqaruv tizimlarida sun’iy intellektdan foydalanish qarorlar qabul qilish tezligi va aniqligini oshirish, resurslarni samarali taqsimlash, ma’lumotlarni real vaqt rejimida qayta ishlash hamda iqtisodiy xavflarni oldindan prognoz qilish imkonini bermoqda.</p> Mamatqulov Bekzod Akmalovich Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/837 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 HUDUDIY SANOAT KLASTERLARIDA INNOVATSION RIVOJLANISH STRATEGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/835 <p>Mazkur tadqiqotda hududiy sanoat klasterlarida innovatsion rivojlanish strategiyalarini takomillashtirish yo‘nalishlarini nazariy jihatdan tahlil qilindi. Klaster ichidagi, hududiy hamda institutsional va global strategiyalar tizimlashtirildi. Bilim almashinuvi, raqamli transformatsiya, koopetitsiya, strategik liderlik va institutsional qo‘llab-quvvatlashning innovatsion rivojlanishga ta’siri baholandi. Natijalar strategik choralar o‘zaro muvofiqlashtirilgan holda amalga oshirilganda innovatsion salohiyat, resurslardan foydalanish samaradorligi va raqobatbardoshlik oshganini ko‘rsatdi. Klaster boshqaruvi salohiyatini rivojlantirish, raqamli boshqaruv vositalarini kengaytirish, hududiy hamkorlikni kuchaytirish hamda innovatsion strategiyalarni amaliyotga izchil tatbiq etish bo‘yicha ilmiy xulosalarni shakllantirdi. Taklif etilgan uch darajali tasnif rivojlanayotgan sanoat klasterlari uchun amaliy ahamiyat kasb etadi.</p> Mamadaliyev Anazxon Ziyodillayevich Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/835 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 TURIZM SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA ETNOGRAFIK TURIZMDAN FOYDALANISH STRATEGIYALARINING AHAMIYATI https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/842 <p>Ushbu ilmiy maqola Respublikamizda turizm samaradorligini oshirishda etnografik turizmdan foydalanish strategiyasini ishlab chiqishga yoʻnaltirilgan. Maqolada etnoturizmning iqtisodiy samaradorligi, uning mavsumiylik muammosiga taʼsiri va qishloq aholisi daromadlarini diversifikatsiyalashdagi roli oʻrganilgan. Tadqiqotda etnoturizmning qiymat zanjiri, ikkilamchi daromad keltiruvchi faoliyat turlari (hunarmandchilik, transport xizmatlari) va mahalliy jamoalarning jalb qilinishi masalalari keng tahlil qilingan. Respublikaning etnografik salohiyati, jumladan, Fargʻona vodiysi, Toshkentdagi “Navruz” etnoparki va Tuproqqalʼa yodgorligi misolida amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan. Oʻrganishlar etnoturizmni rivojlantirish mamlakat turizm salohiyatini oshirish, aholi bandligini taʼminlash va madaniy merosni saqlashda muhim vosita ekanligini asoslaydi.</p> Axmedov Ikrom Akramovich Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/842 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 OPPORTUNITIES FOR ENSURING THE FINANCIAL SUSTAINABILITY OF HIGHER EDUCATION INSTITUTIONS THROUGH ENDOGENOUS FACTORS https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/833 <p>This article examines the role and possibilities of endogenous (internal) factors in ensuring the financial stability of higher education institutions (HEIs). Dividing the factors that affect financial stability into endogenous and exogenous groups, the author analyses the mechanisms by which stability can be achieved specifically through the internal factors that an institution itself controls — revenue diversification, the effectiveness of financial management, human capital, educational quality and reputation, research and innovation activity, cost optimization, digital transformation, endowment funds, and governance. The study argues that endogenous factors form the long-term and durable basis of financial stability, but that they take effect only in an inseparable connection with exogenous factors. International experience and practical recommendations for the conditions of Uzbekistan are presented.</p> Inomiddin Abdulkhamidovich Imomov Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/833 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 РОЛЬ НЕЙРОИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ В ЭКОНОМИКЕ И УПРАВЛЕНИИ: ЗАРУБЕЖНЫЙ И ОТЕЧЕСВТЕННЫЙ ОПЫТ https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/840 <p>В статье предпринята попытка аналитического подхода к выявлению аспектов использования нейроинтеллектуального моделирования в сферах экономики, управления, бизнеса. Автор подходит к решению задач путем сравнительного анализа ключевых ролей нейроинтеллектуального моделирования в зарубежной и отечественной практике. Научная новизна исследования заключается в систематизации информации об аспектах использования нейроинтеллектуального моделирования в отечественном и зарубежном опыте развития экономики, бизнеса и управления. Цель исследования заключается в попытке анализа и систематизации информации направлений использования нейроинтеллектуального моделирования в мировой экономической практике и опыте управления. Теоретическая и практическая значимость исследования состоит в том, что оно может внести существенный вклад в разработку и конструирование бизнес-, управленческих сценариев, позволяющих взаимодействовать в условиях рынка с наибольшей эффективностью.</p> Ягудин Дмитрий Рустамович Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/840 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 ИНСТИТУЦИОНАЛЬНАЯ ТРАНСФОРМАЦИЯ СИСТЕМЫ ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН: ОТ ЭКСТЕНСИВНОГО РОСТА К УПРАВЛЕНИЮ ЧЕЛОВЕЧЕСКИМ КАПИТАЛОМ https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/838 <p>В статье рассматривается институциональная трансформация системы высшего образования Республики Узбекистан в 2017–2026 гг. Актуальность темы обусловлена глобальным смещением приоритетов университетской политики от расширения доступа к образованию в сторону развития человеческого капитала. Цель работы — выявить закономерности этой трансформации и обосновать переход от экстенсивной модели развития к модели управления человеческим капиталом. Методологическую основу составили институциональный, историко-сравнительный подходы и контент-анализ нормативных и стратегических документов. Установлено, что реформы прошли три взаимосвязанных этапа — экстенсивное расширение, институциональную модернизацию и переход к управлению человеческим капиталом, — в ходе которых объект государственного управления последовательно смещался от системы образования в целом к личности обучающегося. Предложенная периодизация и аналитическая модель могут быть использованы при разработке государственной политики в сфере высшего образования.</p> Сабиров Алишер Саибович Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/838 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 AQLLI SHAHAR (SMART CITY) KONSEPSIYASINING METODOLOGIK VA NAZARIY ASOSLARI https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/836 <p>Ushbu maqolada “Aqlli shahar” (Smart City) konsepsiyasining nazariy-metodologik asoslari, uning rivojlanish evolyutsiyasi va tarkibiy komponentlari tizimli tahlil qilingan. Maqolada aqlli boshqaruv, iqtisodiyot, harakatlanish, atrof-muhit, aholi, yashash tarzi va energetika kabi yettita asosiy komponent hamda ularning texnologik ta’minoti tadqiq etilgan. Aqlli shahar arxitekturasini shakllantirishning fundamental metodologik tamoyillari – fuqaroga yo‘naltirilganlik, integratsiya, ma’lumotga asoslangan boshqaruv, barqarorlik, adaptivlik va inklyuzivlik ilmiy jihatdan asoslab berilgan hamda ushbu tamoyillar oʻrtasidagi tizimli ziddiyatlarni muvozanatlashga xizmat qiluvchi metodologik ierarxiya (qatlamli model) taklif etilgan.</p> Xaqberdiyeva Nozima Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/836 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ОРГАНИЗАЦИОННО-ЭКОНОМИЧЕСКИХ МЕТОДОВ КОРПОРАТИВНОГО УПРАВЛЕНИЯ В АКЦИОНЕРНЫХ ОБЩЕСТВАХ https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/843 <p>В статье систематизированы теоретические подходы к организационно-экономическим методам корпоративного управления в акционерных обществах. Разграничены качество, результативность и эффективность корпоративного управления: эффективность определена как соотношение достигнутого результата и затрат на функционирование системы управления. Предложена функциональная классификация из пяти блоков методов — организационно-структурного, экономико-мотивационного, стратегического, контрольно-риск-ориентированного и информационно-цифрового. Разработаны функциональная матрица «метод — объект воздействия — промежуточный эффект — результат» и концептуальная модель. Выводы проиллюстрированы динамикой раскрытия информации акционерными обществами Узбекистана за 2020–2025 гг.</p> Акбаров Абдуворис Абдуфорих угли Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/843 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 АГРАР СЕКТОРГА ИЧКИ ҲАМДА ТАШҚИ ИНВЕСТИЦИЯ РЕСУРСЛАРИНИ ЖАЛБ ЭТИШ УСУЛЛАРИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/844 <p>Мақолада Ўзбекистон Республикаси аграр секторида инвестиция ва кредит ресурсларининг динамикаси, уларнинг шаклланиш манбалари ҳамда капитал қўйилмалар таркибидаги ўзгаришлар таҳлил қилинган. Тадқиқот натижасида умумий инвестицион фаолликнинг ўсиши шароитида аграр секторга йўналтирилаётган маблағлар динамикаси ва молиялаштириш манбаларидаги таркибий ўзгаришлар аниқланган. Шу асосда аграр тармоққа инвестицияларни жалб қилиш ва улардан фойдаланиш самарадорлигини ошириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилган.</p> Амиров Лочинбек Файзуллаевич Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/844 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 O‘ZBEKISTONDA YASHIL IQTISODIYOTGA INVESTITSIYA SIYOSATINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/845 <p>Maqola O‘zbekistonda yashil iqtisodiyotga o‘tish jarayonini moliyaviy qo‘llab-quvvatlashning investitsiyaviy mexanizmlarini takomillashtirish masalalariga bag‘ishlangan. Tadqiqotning o‘ziga xos jihati yashil investitsiyalarni faqat moliyaviy resurslar hajmi bilan emas, balki ularning tarmoq tarkibi, moliyalashtirish manbalari, risklarni taqsimlash mexanizmlari va ekologik-iqtisodiy natijadorligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik asosida baholashdan iborat. Yashil moliyaviy instrumentlarning institutsional rivojlanish darajasini aniqlash maqsadida O‘zbekiston va Germaniya tajribasi qiyosiy baholandi. Natijalar O‘zbekistonda yashil investitsiyalar hajmi va yo‘nalishlari kengayayotgan bo‘lsa-da, moliyalashtirishning energetika sektorida yuqori darajada konsentratsiyalanganligi, xususiy sektor ishtirokining cheklanganligi va yashil kapital bozori infratuzilmasining yetarli darajada shakllanmaganligini ko‘rsatdi. Tadqiqot asosida yashil investitsiyalar oqimini kengaytirishning institutsional-moliyaviy modeli taklif etilib, uning uchta o‘zaro bog‘liq elementi ustuvor mexanizmlar sifatida asoslandi.</p> Soxibjonova Sug‘diyona Soxibjon qizi Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/845 Tue, 01 Sep 2026 00:00:00 +0000 ЎЗБЕКИСТОНДА ДАВЛАТ БОШҚАРУВИ ТИЗИМИГА МЕРИТОКРАТИК МЕХАНИЗМЛАРНИ ЖОРИЙ ЭТИШ https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/846 <p>Мазкур мақолада Ўзбекистонда давлат бошқаруви тизимига меритократик механизмларни жорий этишнинг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Тадқиқотда давлат фуқаролик хизматида очиқ ва шаффоф танлов механизмларини такомиллаштириш, кадрлар фаолиятини объектив баҳолаш, профессионал ривожланишни рағбатлантириш, коррупциявий омилларни камайтириш ҳамда мансаб лавозимларига тайинлашда шахсий алоқалар ва субъектив ёндашувларни чеклаш масалалари ёритилган. Шунингдек, давлат бошқарувида меритократик ёндашувни мустаҳкамлашнинг институционал шартлари, рақамли технологиялардан фойдаланиш имкониятлари ва инсон ресурсларини бошқариш тизимини такомиллаштириш йўналишлари кўриб чиқилган. Тадқиқот натижасида Ўзбекистонда профессионал, самарали ва ҳисобдор давлат бошқаруви тизимини шакллантиришда меритократик механизмларни изчил жорий этиш бўйича илмий-амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқилган.</p> Акрамов Аббос Ашрапович Copyright (c) 2026 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0 https://iqtisodiyot.tsue.uz/journal/index.php/iit/article/view/846 Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000