Economics and Innovative Technologies

O‘ZBEKISTONDA KICHIK VA O‘RTA BIZNES SUBYEKTLARI FAOLIYATI RIVOJLANISHINING STATISTIK TAHLILI

Nazarov Nazar G‘ulom o‘g‘li — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada Oʻzbekistonda kichik va oʻrta biznes (KOʻB) subyektlari faoliyatining rivojlanish tendensiyalari statistik maʼlumotlar asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda KOʻBning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi, hududlar kesimida yalpi hududiy mahsulotdagi hissasi, korxonalar sonining dinamikasi, ularning faollik darajasi hamda bandlikka taʼsiri oʻrganilgan. Tahlillar natijasida 2025-yilda KOʻBning YaIMdagi ulushi 51,5 foizga yetgani, roʻyxatdan oʻtgan tadbirkorlik subyektlari soni sezilarli oshgani, biroq yangi tashkil etilayotgan korxonalar sonida pasayish kuzatilgani aniqlangan. Shuningdek, hududlar boʻyicha rivojlanish surʼatlaridagi tafovutlar va faoliyat koʻrsatayotgan korxonalar ulushining soʻnggi yillarda kamayish tendensiyasi yoritilgan. Tadqiqot natijalari kichik va oʻrta biznesning barqaror rivojlanishini taʼminlashda innovatsion va bilimlarga asoslangan iqtisodiyotni rivojlantirish muhim ahamiyatga ega ekanligini koʻrsatadi.

MINTAQALAR IQTISODIY XAVFSIZLIGINI BAHOLASH AMALIYOTI

Islamov Anvar Ashirqulovich — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada mintaqaviy iqtisodiy xavfsizlikni baholashning xalqaro tajribasi tizimli va kompleks yondashuv asosida tahlil qilingan. Tadqiqotda rivojlangan davlatlar, xususan Yevropa Ittifoqi mamlakatlari, OECD aʼzolari hamda Osiyo mintaqasidagi ilgʻor iqtisodiy tizimlarda qoʻllanilayotgan indikatorli yondashuvlar, integral baholash modellari va mexanizmlari tahlil qilingan. Oʻzbekistonda iqtisodiy xavfsizlikni baholashda makroiqtisodiy barqarorlik, investitsiya muhiti, ijtimoiy-iqtisodiy muvozanat va institutsional barqarorlik kabi omillarning oʻzaro bogʻliqligi ochib berilgan. Mamlakat mintaqalari kesimida iqtisodiy xavfsizlikni baholashga bagʻishlangan konseptual yondashuv zamonaviy hududiy iqtisodiyot, makroiqtisodiy barqarorlik va institutsional rivojlanish asosida yoritib berilgan.

МЕСТО И РОЛЬ КАТЕГОРИИ ЧЕЛОВЕЧЕСКОГО КАПИТАЛА В СИСТЕМЕ РЫНОЧНОЙ ЭКОНОМИКИ

Холбаева Сабина Рустамовна — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

В статье раскрываются место и роль категории человеческого капитала в рыночной экономической системе. Исследование направлено на теоретико-методологическое обоснование того, каким образом базовые принципы рынка частная собственность, свобода экономического выбора, конкуренция, ценовой механизм и ориентация на прибыль – определяют условия формирования, накопления и использования человеческого капитала. Обосновано, что в рыночной экономике человеческий капитал приобретает двойственную природу: с одной стороны, он выступает частным активом индивида и фактором конкурентоспособности фирмы, с другой является общественно значимым ресурсом национального развития. Показано, что рынок формирует стимулы к инвестициям в знания, навыки, здоровье и профессиональную подготовку, однако не обеспечивает равного доступа к таким инвестициям и не устраняет социальную дифференциацию. На основе системного и институционального подходов выделены три ключевых субъекта финансирования человеческого капитала: домохозяйства, фирмы и государство. Сделан вывод о необходимости сочетания рыночных стимулов с активной государственной политикой в сфере образования, здравоохранения, науки, профессиональной подготовки и социальной защиты.

LEGAL MECHANISMS FOR IMPROVING UZBEKISTAN’S POSITION IN INTERNATIONAL INDICES AND ATTRACTING FOREIGN INVESTMENTS

Tuxtayev Akobirjon Khakimovich — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

This article examines the legal mechanisms aimed at improving Uzbekistan’s position in international indices and increasing the attractiveness of the national economy for foreign investors. In the context of globalization, international ratings and indices have become important indicators reflecting the quality of governance, institutional development, transparency, regulatory efficiency, and investment climate of countries. The study analyzes the relationship between legal reforms, institutional modernization, protection of investors’ rights, and foreign direct investment (FDI) inflows. The results indicate that strengthening the rule of law, improving regulatory frameworks, ensuring transparency, digitalizing public administration, and aligning national legislation with international standards are key factors in enhancing Uzbekistan’s competitiveness in global rankings and attracting sustainable foreign investments.

COWORKING SOHASIDA ISTEʼMOLCHILAR XULQ-ATVORINI INOBATGA OLISHNING ZAMONAVIY YOʻNALISHLARI

Raxmatova Sitora Shuxratjon qizi, Atakulov Shuxrat Abdimuratovich — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

Mazkur maqolada coworking sohasida isteʼmolchilar xulq-atvorini inobatga olishning zamonaviy yoʻnalishlari tahlil qilingan. Tadqiqotning maqsadi — coworking isteʼmolchisi xulq-atvorining nazariy asoslarini umumlashtirish va jahon ilmiy tajribasini Oʻzbekiston bozoriga moslashtirish imkoniyatlarini aniqlashdan iborat. Qiyosiy tahlil, tasniflash va kontent-tahlil usullari qoʻllanildi. “Uchinchi joy”, “Yolgʻiz, ammo birga ishlash”, sotsiomateriallik, oʻz taqdirini belgilash hamda birgalikda qiymat yaratish nazariyalari tizimlashtirildi. AQSh, Yevropa va Osiyo maktablarining yondashuvlari qiyoslanib, isteʼmolchi xulq-atvorini inobatga olishning yetti zamonaviy yoʻnalishi ajratildi. Xorijiy yondashuvlarning Oʻzbekiston sharoitiga moslik darajasi baholanib, mahalliy operatorlar uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.

BUDJET TASHKILOTLARIDA MOLIYAVIY HISOBOTLAR TAHLILINI TAKOMILLASHTIRISH

Norqulova Qutlug‘nigor Oloviddinovna — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

Ushbu maqolada budjet tashkilotlarida moliyaviy hisobotlar tahlilini takomillashtirishning nazariy va uslubiy asoslari tadqiq etiladi.Shuningdek, davlat moliyasini boshqarish tizimining samaradorligini oshirish, hisobotlarning shaffofligi va ishonchliligini ta’minlash, xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (IPSAS)ga moslashtirish yo‘nalishlari tahlil qilinadi hamda budjet tashkilotlarida mavjud hisobot tizimidagi muammolar, jumladan ma’lumotlarning to‘liqligi va o‘z vaqtida taqdim etilishidagi kamchiliklar aniqlanadi va ularni bartaraf etish bo‘yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqiladi. Bundan tashqari, maqolada moliyaviy hisobotlar tahlilining ahamiyati va shakllari ko`rib chiqiladi hamda moliyaviy hisobotlar tahlili budjet tashkilotlarida mablag`larning maqsadli sarflanishi, samaradorlikni oshirishi, moliyaviy nazoratni kuchaytirishi va boshqaruv qarorlarini qabul qilish jarayonini takomillashtirishi amaliy jihatdan yoritib beriladi.

ОСОБЕННОСТИ ПРИМЕНЕНИЯ МОДЕЛИ ОЖИДАЕМЫХ КРЕДИТНЫХ УБЫТКОВ IFRS 9 В АКЦИОНЕРНЫХ ОБЩЕСТВАХ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН

Рахимова Халида Баходуровна — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

В статье рассмотрены особенности применения модели ожидаемых кредитных убытков, предусмотренной IFRS 9 «Финансовые инструменты», в акционерных обществах Республики Узбекистан. Исследованы теоретические основы оценки дебиторской задолженности с учетом кредитного риска контрагентов, а также практические аспекты формирования резерва под ожидаемые кредитные потери. На основе данных действующего акционерного общества проведен анализ влияния корректировок по IFRS 9 на показатели финансовой отчетности. Рассмотрен пример формирования резерва по просроченной дебиторской задолженности и дана оценка его влияния на величину активов, собственного капитала и показатели финансовой устойчивости предприятия. Полученные результаты подтверждают, что применение модели ожидаемых кредитных убытков способствует повышению достоверности финансовой отчетности и обеспечивает более объективную оценку финансового положения акционерного общества.

OSIYO DAVLATLARIDA XUSUSIY OLIY TA’LIM TASHKILOTLARINING INNOVATSION BOSHQARUV MEXANIZMLARI VA ULARNING TRANSFORMATSIYASI

Amonboyev Mahammadsidik — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

Maqolada Osiyo davlatlarida xususiy oliy ta’lim tashkilotlarining innovatsion boshqaruv mexanizmlari, raqamli transformatsiya, sifat kafolati, korporativ boshqaruv, xalqaro hamkorlik va mehnat bozori bilan integratsiyalashuv jarayonlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, xususiy oliy ta’lim muassasalari Osiyoda ta’limga kirish imkoniyatini kengaytirish, moliyaviy yukni kamaytirish va bozor talablariga mos kadrlar tayyorlashda muhim rol o‘ynamoqda. ADB ma’lumotlariga ko‘ra, Osiyoda xususiy oliy ta’limning o‘sishi boshqa mintaqalarga nisbatan tezroq kechgan va bu davlat sektoridagi bosimni kamaytirgan.

HE TRENDS OF DEVELOPMENT OF THE GARMENT, KNITTING AND TEXTILE INDUSTRY IN UZBEKISTAN

Aliev Abdulaziz Ismailovich — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

The current article focuses on the studies of trends of the development of garment, knitting and textile industry in Uzbekistan. Meanwhile, the article studies a variety of scholar literature studied by local scholar the field of garment, knitting and textile industry overview and development within Uzbekistan. At the same time, the article suggests some of key tips that should be used by local garment, knitting and textile enterprises to remain competitive in the market by drawing attention to digital technology processes.

SANOAT KLASTERLARIDA INSON KAPITALI VA INNOVATSION RIVOJLANISH O‘RTASIDAGI BOG‘LIQLIK

Mamadaliyev Anazxon Ziyodillayevich — Tue, 07 Jul 2026 00:00:00 +0000

Mazkur tadqiqot sanoat klasterlarida inson kapitali va innovatsion rivojlanish o‘rtasidagi bog‘liqlikni nazariy jihatdan tahlil qilingan. Inson kapitalining ta’lim, kasbiy tajriba, o‘zlashtirish qobiliyati, bilim almashinuvi, liderlik hamda tarmoq aloqalari innovatsion rivojlanishga ta’siri tizimlashtirildi. Xalqaro ilmiy tadqiqotlar asosida inson kapitali komponentlarining innovatsion natijalarga qo‘shgan hissasi baholandi. Natijalar inson kapitali innovatsion salohiyatni oshirganini, bilim almashinuvi va hamkorlik innovatsion samaradorlikni kuchaytirganini ko‘rsatdi. Tadqiqot inson kapitalini rivojlantirish, bilim oqimini faollashtirish, institutsional qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish hamda klaster boshqaruvi samaradorligini oshirish bo‘yicha ilmiy xulosalarni shakllantirdi. Taklif etilgan tasnif rivojlanayotgan iqtisodiyotlarda amaliy qo‘llash imkoniyatini ko‘rsatdi.