Economics and Innovative Technologies

ИТ-ХИЗМАТЛАР ЭКСПОРТИ ВА АУТСОРСИНГНИ ДАВЛАТ ТОМОНИДАН ҚЎЛЛАБ-ҚУВВАТЛАШНИНГ ИНСТИТУЦИОНАЛ МЕХАНИЗМЛАРИ: ҲИНДИСТОН ТАЖРИБАСИ

Абдураупов Рустам Рамзович — 2026-02-28

Мазкур мақолада Ҳиндистон Республикасида ИТ-хизматлар экспорти ва аутсорсинг саноатининг ривожланишида давлат томонидан қўллаб-қувватлашнинг институционал механизмлари таҳлил қилинади. Тадқиқот Миллий инновацион тизим (Натионал Innovation System - NIS), эндоген ўсиш назарияси (Ромер модели) ҳамда Douglass North институционал ёндашуви асосида олиб борилди. Сифатли қиёсий сиёсат таҳлили усули қўлланилиб, Ҳиндистон тажрибаси Ўзбекистон шароити билан солиштирилди. Тадқиқот натижалари шуни кўрсатадики, Ҳиндистонда ИТ-аутсорсинг ривожи бозор кучларидан кўра, инсон капиталини субсидиялаш, экспортга йўналтирилган институтлар яратиш ва глобал бозорга чуқур интеграция орқали таъминланган. Мақолада Ҳиндистон моделининг самарали ва чекланган жиҳатлари аниқланиб, Ўзбекистон учун институционал сиёсат бўйича илмий асосланган тавсиялар ишлаб чиқилди.

ECONOMIC EFFICIENCY OF INTUITIVE DECISION-MAKING IN CORPORATE GOVERNANCE

Dmitriy Yagudin — 2026-02-28

This article examines the economic efficiency of intuitive decision-making within corporate governance. In conditions of heightened uncertainty and excessive information flows characteristic of the modern economy, top management’s strategic intuition is analyzed as a critical determinant of corporate capitalization. The study demonstrates the dual nature of intuition, showing that it may simultaneously generate either a “visionary premium” or a “governance discount.” The paper proposes the Analysis-to-Intuition Ratio (AIR) coefficient and a hybrid decision-making model. The findings indicate that intuition ensures economic efficiency only when combined with managerial expertise and analytical filters. The article concludes with practical recommendations for systematizing intuition within corporate governance frameworks in Kazakhstan.

TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI IQTISODIY XAVFSIZLIGIGA TA’SIR ETUVCHI TAHDIDLARNING XUSUSIYATLARI

Nabiyev Bexzod Shavkatovich — 2026-02-28

Maqolada tadbirkorlik subyektlari iqtisodiy xavfsizligiga ta’sir etuvchi tahdidlar hamda iqtisodiy xavfsizligini ta’minlashda faoliyat xavfsizligiga ta’sir etuvchi tahdidlarni oldini olish yo‘llarini aniqlash, hisobga olish va taxmin qilish bilan bog‘liq vaziyatlarda samarali qarorlar qabul qilish jarayoni taxlil qilingan.

IQTISODIY XAVFSIZLIKNI TA'MINLASHDA TASHKILIY-IQTISODIY MЕXANIZMLAR

Kamolova Fotimaxon Shavkat qizi — 2026-02-28

Mazkur maqolada iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash jarayonida tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarning o‘rni va ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. Iqtisodiy xavfsizlik tushunchasining nazariy asoslari ochib berilib, uni mustahkamlashda boshqaruv, moliyaviy, tashkiliy va nazorat mexanizmlarining o‘zaro bog‘liqligi yoritiladi. Tadqiqot natijalari iqtisodiy xavfsizlikni ta’minlash faqat xavflardan himoyalanish bilan cheklanmasdan, balki resurslardan samarali foydalanish va barqaror rivojlanishni ta’minlovchi mexanizmlar majmuasiga asoslanishi lozimligini ko‘rsatadi.

CIRCULAR ECONOMY BUSINESS MODEL IN THE CHEMICAL INDUSTRY OF UZBEKISTAN

Fozilova Firangiza Komilovna — 2026-02-28

This thesis explores the development and implementation of circular economy business models within the chemical industry of Uzbekistan. It examines the theoretical foundations of circular economy principles, including resource efficiency, waste minimization, recycling, reuse, and closed-loop production systems. The research aims to identify the key challenges and opportunities associated with integrating circular strategies into existing industrial frameworks and evaluates the potential economic, environmental, and social benefits of such transformation. The results of this research provide policy recommendations and strategic guidelines for industry stakeholders and decision-makers to facilitate sustainable growth and enhance environmental performance.

СТАТИСТИК МАЪЛУМОТЛАРНИ ҚАЙТА ИШЛАШДА ЗАМОНАВИЙ МАЪЛУМОТЛАР БАЗАСИНИ БОШҚАРИШ ТИЗИМЛАРИДАН ФОЙДАЛАНИШ

Б.А. Бегалов — 2026-02-28

Мақолада статистик маълумотларни қайта ишлаш жараёнларида замонавий маълумотлар базасини бошқариш тизимларидан фойдаланишнинг назарий ва амалий жиҳатлари таҳлил қилинган. Бундан мақсад катта ҳажмдаги статистик маълумотларни сақлаш, қайта ишлаш ва таҳлил қилишда марказлаштирилган ҳамда тақсимланган маълумотлар базаси архитектураларининг самарадорлигини баҳолашдан иборат. Тадқиқотда тизимли таҳлил, таққослаш ва абстракт-мантиқий умумлаштириш усуллари қўлланилди. Натижалар шуни кўрсатадики, замонавий МББТлардан фойдаланиш маълумотларни қайта ишлаш тезлигини ошириш, ресурслардан самарали фойдаланиш ва қарор қабул қилиш жараёнларини оптималлаштиришга хизмат қилади.

SUG‘URTA FAOLIYATIDA MARKETINGNI TASHKIL ETISHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI

Nasirova Shaxnoza Ramzitdinnovna — 2026-02-28

Ushbu maqolada sug‘urta faoliyatida marketingni tashkil etishning nazariy-uslubiy asoslari ko‘rib chiqilgan. Sug‘urta tashkilotlarini boshqarish tizimida marketingning mohiyati va ahamiyati, shuningdek sug‘urta bozorida raqobatni shakllantirishdagi roli yoritilgan. Sug‘urtalash sohasida marketing faoliyatining o‘ziga xos jihatlariga, jumladan sug‘urtalanuvchilarnibg ehtiyojlarini tahlil qilish, sug‘urta mahsulotlarini ishlab chiqish, narx belgilash hamda sug‘urta xizmatlarini ilgari surish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan. Marketingni samarali tashkil etish kuchayib borayotgan raqobat va bozorning jadal rivojlanishi sharoitida sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy barqarorligini oshirish, mijozlar bazasini kengaytirish hamda sug‘urta xizmatlari sifatining o‘sishiga xizmat qilishi asoslab berilgan.

SANOAT KORXONALARI ISHLAB CHIQARISH SAMARADORLIGINI YASHIL TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA OSHIRISHDA SANOAT 4.0 TEXNOLOGIYALARINING INTEGRATSION MODELI

Ergashev Sanjarbek Sobirjon oʻgʻli — 2026-02-28

Ushbu maqolada sanoat korxonalarida ishlab chiqarish samaradorligini oshirishning nazariy-konseptual asoslari Sanoat 4.0 texnologiyalari va yashil texnologiyalarning integratsion modeli kontekstida oʻrganilgan. Tadqiqot doirasida IoT, sunʼiy intellekt, Big Data, raqamli egizak va bulutli hisoblash texnologiyalarining yashil ishlab chiqarish tamoyillari bilan qanday uygʻunlashtirilishi mumkinligi nazariy jihatdan asoslangan. Xalqaro tajribalarning qiyosiy tahlili asosida integratsion modelning besh qatlamli arxitekturasi taklif etilgan. Natijalar shuni koʻrsatganki, Sanoat 4.0 va yashil texnologiyalarning sinergik integratsiyasi resurs samaradorligini 25-40 foizga, energiya tejamkorligini esa 30-50 foizga oshirish imkoniyatini bergan.

FINANCIAL MECHANISMS FOR IMPROVING LIQUIDITY AND RISK MANAGEMENT IN COTTON GINNING ENTERPRISES: EVIDENCE FROM UZBEKISTAN

Orif Jumayevich Murodov — 2026-02-28

This study examines liquidity and financial risk management mechanisms in cotton ginning enterprises operating in Uzbekistan, based on official financial statements and field-based evidence. Using balance sheet data from two representative cotton ginning plants over the period 2021–2024, the research evaluates key liquidity indicators alongside capital structure dynamics.

The empirical results reveal that, despite temporary improvements in the current ratio in certain periods, quick and absolute liquidity ratios remain persistently low. This indicates limited real payment capacity and the presence of structural cash flow constraints within the enterprises. Furthermore, a strong reliance on debt financing combined with an insufficient equity base significantly increases financial risk and amplifies vulnerability to short-term liquidity shocks.

The findings demonstrate that liquidity problems in cotton ginning enterprises are not temporary or cyclical, but are rooted in the structural characteristics of production and financial operations. Based on empirical evidence, the paper substantiates the need to improve sector-specific financial mechanisms aimed at the integrated management of liquidity and financial risks, taking into account the unique operational features of cotton ginning enterprises.

О‘ZBEKISTONDA QISHLOQ XО‘JALIGINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-ILMIY VA KONSEPTUAL ASOSLARI

Ergashev G‘ayratjon Urolovich — 2026-02-28

Maqolada qishloq xo‘jaligini barqaror rivojlantirishning o‘zaro uyg‘unlashgan, ekologik (tabiiy resurslardan tejamkor va oqilona foydalanish, biologik xilma-xillikni asrash), iqtisodiy (ishlab chiqarishning samaradorligi, rentabellik darajasi va raqobatbardoshlikni oshirish) hamda ijtimoiy (aholining turmush sifati va daromadlarini yuksaltirish, bandlikni ta’minlash) yо‘naltirilgan uchta strategik maqsadga asoslangan ilmiy-nazariy konsepsiyasi atroflicha yoritib berilgan. Shuningdek, mazkur maqsadlarni ro‘yobga chiqarish ishlab chiqarish faoliyati bilan atrof-muhitni muhofaza qilish o‘rtasida barqaror muvozanatni ta’minlashni nazarda tutgan holda mamlakatda uzoq muddatli oziq-ovqat xavfsizligini kafolatlash uchun fan va texnikaning ilmiy yutuqlari, innovatsion texnologiyalar hamda resurslarni samarali boshqarish mexanizmlarini integratsiya qilgan kompleks va tizimli yondashuvni talab etishi asoslangan.

CHAKANA SAVDODA SAMARADORLIKNI OPTIMALLASHTIRISH UCHUN KATTA MA’LUMOTLAR TAHLILI VA PREDIKTIV MARKETING

Safarov Baxtiyor Djurakulovich — 2026-02-28

Ushbu maqolada chakana savdo sohasida samaradorlikni oshirishda katta ma’lumotlar (big data) tahlili va prediktiv marketing yondashuvlaridan foydalanish imkoniyatlari tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi mijozlar xatti-harakatlarini bashoratlash va marketing qarorlarining savdo natijalariga sababiy ta’sirini aniqlashdan iborat. Metodologik jihatdan maqolada katta hajmdagi tranzaksion va xulq-atvor ma’lumotlari asosida regressiya modellari, propensity score matching (PSM), generalizatsiyalangan chiziqli modellar (GLM) hamda prediktiv baholash usullari qo‘llanilgan. Tahlil natijalari marketing kampaniyalarini maqsadli rejalashtirish va mijozlarni segmentatsiyalash savdo hajmi va daromadlilik ko‘rsatkichlariga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Olingan natijalar chakana savdo korxonalarida marketing strategiyalarini optimallashtirish, resurslardan samarali foydalanish va raqobatbardoshlikni oshirish imkonini beradi. Tadqiqot xulosalari raqamli iqtisodiyot sharoitida ma’lumotlarga asoslangan marketing boshqaruvini joriy etishning ilmiy va amaliy ahamiyatini ko‘rsatadi.

THE CONCEPTUAL ASPECTS AND PERSPECTIVES OF USING THE DIGITAL MARKETING TECHNOLOGIES IN DEVELOPMENT ENTERPRISES

Aliev Abdulaziz Ismailovich — 2026-02-28

The current article concentrates on the key conceptual aspects of digital marketing technologies as well as digital technologies in general. Meanwhile, the article studies key elements of digital marketing technologies utilized in garment, apparel, textile companies and draws attention to digital marketing technologies being used in fashion field. At the same time, the article focuses on some of methods being used in development of conceptual framework as well as analysis being used in article.

QURILISH MATERIALLARI ISHLAB CHIQARUVCHI KORXONALARDA MARKETING REJALASHTIRISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH

Uzakova Umida Ruziyevna — 2026-02-28

Tadqiqotda qurilish materiallari ishlab chiqaruvchi korxonalarda marketing rejalashtirish tizimining nazariy asoslari oʻrganildi. Jahon ilmiy adabiyotlarini tizimli tahlil qilish orqali marketing rejalashtirish jarayonining asosiy komponentlari, bosqichlari va samaradorlik mezonlari aniqlandi. Strategik marketing rejalashtirish modellari, bozor segmentatsiyasi yondashuvlari hamda raqamli transformatsiya tendensiyalari nazariy jihatdan asoslandi. Qurilish materiallari sanoatining oʻziga xos xususiyatlari - uzoq sotish sikllari, koʻp qatlamli xaridor strukturasi va yuqori texnik talablar - marketing rejalashtirish tizimiga qoʻyiladigan maxsus talablar sifatida identifikatsiya qilindi. Tadqiqot natijalari marketing rejalashtirish tizimini takomillashtirish boʻyicha nazariy tavsiyalar shaklida umumlashtirildi.

SANOAT MARKETINGI VA TOʻQIMACHILIK TARMOGʻIDA MARKETING KONSEPSIYALARI

Sapayeva Nilufar Qadamboyevna — 2026-02-28

Maqolada sanoat marketingi nazariyasi doirasida toʻqimachilik tarmogʻida marketing konsepsiyalarining rivojlanishi tahlil qilindi. Tadqiqot jarayonida marketing yondashuvlarining evolyutsiyasi, ularning B2B va B2C segmentlarida qoʻllanish xususiyatlari hamda raqamli texnologiyalar taʼsiridagi oʻzgarishlari oʻrganildi. Tizimli va qiyosiy tahlil asosida mahsulot, narx, taqsimlash va kommunikatsiya siyosatining oʻzaro bogʻliqligi baholandi. Toʻqimachilik korxonalarida munosabatlar marketingi va qiymatga asoslangan taklifning ahamiyati asoslandi. Raqamli platformalar, CRM tizimlari va maʼlumotlar tahlili vositalarining marketing samaradorligiga taʼsiri koʻrib chiqildi. Olingan natijalar marketing konsepsiyalarini integratsiyalashgan holda qoʻllash korxonalarning raqobatbardoshligini oshirishini koʻrsatdi.

UZUMCHILIK XO‘JALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARI EKSPORTINI OSHIRISH BO‘YICHA MARKETING STRATEGIYALARINI TANLASH

Usmonova Diyora Mahmud Qizi — 2026-02-28

Uzumchilik korxonalari tobora global bozor raqobati bilan bog‘liq muammolarga duch kelmoqda, bu esa strategik marketingga alohida e’tibor qaratishni talab etadi. Ushbu empirik tadqiqotda marketing strategiyalari va eksport samaradorligi o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir o‘rganiladi hamda resurslari cheklangan korxonalarda boshqaruv salohiyati va bozor yo‘nalganligi muhim determinant sifatida tahlil qilinadi. Shuningdek, mazkur maqola marketing strategiyalarini tanlash va eksport o‘sishi o‘rtasidagi bog‘liqlikni AHP va SEM tahlillari asosida o‘rganishni maqsad qiladi. Tadqiqot Toshkent, O‘zbekiston hududida joylashgan uzumchilik korxonalari sektorida AHP va SEM usullarini qo‘llash orqali eksport marketing strategiyalarining ustuvor yo‘nalishlari va determinantlarini menejerlar hamda bitiruvchi kurs talabalari nuqtai nazaridan aniqlashga qaratilgan. Taklif etilgan tadqiqot modeli baholash uchun Analitik Ierarxiya Jarayoni (AHP) va Strukturaviy Tenglamalar Modellashtirish (SEM) statistik tahlil usullari qo‘llanildi. Tadqiqot doirasida birlamchi va ikkilamchi ma’lumotlar tizimli ravishda yig‘ildi hamda tadqiqot savollariga javob topish uchun ularning natijalari integratsiya qilindi. Empirik natijalar marketing ko‘nikmalarini rivojlantirish eng muhim omil sifatida baholanganini, undan keyin esa eksportni boshqarish ko‘nikmalari muhim o‘rin egallaganini ko‘rsatdi. Bundan tashqari, AHP yoki SEM orqali olingan miqdoriy tahlil natijalari strategik marketing yo‘nalganligi boshqaruv va operatsion jihatlardan ahamiyatli ekanligini, ayniqsa brending faoliyati, bozor tadqiqotlari, narx belgilash strategiyalari va taqsimot kanallari orqali namoyon bo‘lishini ko‘rsatdi. Shu sababli, mazkur tadqiqot natijalari uzumchilik korxonalari uchun xalqaro bozorlarda eksportni rivojlantirishning yangi yo‘nalishini asoslab berishda foydali bo‘lishi mumkin. Bundan tashqari, tadqiqot xulosalari savdo organlari, korxona menejerlari va qishloq xo‘jaligi investorlari kabi siyosat ishlab chiquvchilar uchun eksport raqobatbardoshligini oshirishda yanada aniq yo‘nalish va asoslangan qarorlar qabul qilishga yordam berishi mumkin.

JAMIYAT IJTIMOIY TUZILMASIDA O‘RTA SINFNING O‘RNI

Bayboboeva Firuza Nabijonovna — 2026-02-28

Mazkur maqolada aholining daromadlar ierarxiyasida muhim o‘rin tutuvchi o‘rta sinfning shakllanishi, iqtisodiy va ijtimoiy mohiyati yoritib berilgan. Unda o‘rta sinfning bozor munosabatlari rivoji bilan uzviy bog‘liqligi, jamiyat ijtimoiy tuzilmasida kambag‘allar va boylar o‘rtasida barqarorlashtiruvchi omil sifatidagi roli tahlil qilinadi. Shuningdek, rivojlangan va o‘tish davridagi mamlakatlarda o‘rta sinfning shakllanish xususiyatlari, uning asosiy belgilari — daromadning jamg‘armaga aylanishi, moliyaviy va moddiy aktivlarning to‘planishi, mulkdorlik va kasbiy malaka bilan bog‘liqligi ochib beriladi. Maqolada o‘rta sinf vaklashuvi jamiyatda ijtimoiy barqarorlik va iqtisodiy taraqqiyotni ta’minlovchi muhim omil ekanligi asoslab berilgan.

INTEGRATING SMART TOURISM INTO SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF TOURIST REGIONS: INTERNATIONAL EXPERIENCE AND REGIONAL ADAPTATION

Usmanova Aziza Bakhodirovna — 2026-02-28

The article examines the concept of smart tourism as a tool for sustainable development of tourist regions in the context of the digital transformation of the economy. The relevance of the study is determined by the growth of tourist flows and the increasing risks of overload of tourism infrastructure, particularly in regional and cultural-historical destinations. The purpose of the article is to analyze international experience in the application of smart tourism and to substantiate directions for its adaptation at the regional level. The methodological framework of the study is based on systemic and comparative analysis, as well as index-based and scenario approaches. International models of sustainable tourism development are systematized, and the role of smart tourism in the system of regional tourism governance is identified. The article summarizes quantitative effects of tourism digitalization, including increased efficiency of infrastructure utilization and reduced seasonal volatility of tourist demand. Scenarios for regional adaptation of smart tourism are identified.

ЗНАЧЕНИЕ НАУЧНО-ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ КАК СИСТЕМООБРАЗУЮЩЕГО ЭЛЕМЕНТА МЕХАНИЗМА УПРАВЛЕНИЯ «ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСКИМ УНИВЕРСИТЕТОМ»

Лямкина Виктория Александровна — 2026-02-28

Данная статья посвящена исследованию детерминант, определяющих экономическую результативность «предпринимательского университета», с акцентом на роль научно-исследовательской деятельности профессорско-преподавательского состава как системообразующего фактора институционального развития. В работе используется факторный и корреляционный анализ, позволяющий выявить ключевые параметры научной активности, оказывающие влияние на процессы коммерциализации результатов исследований и формирование устойчивых источников доходов высшего образовательного учреждения. Полученные результаты подтверждают наличие положительной взаимосвязи между уровнем научной продуктивности, объемом привлеченного финансирования и развитием предпринимательской модели университета. Практическая значимость исследования заключается в возможности использования представленных выводов при стратегическом планировании научно-инновационной деятельности вузов, разработке механизмов интеграции научных исследований и предпринимательства, а также в формировании инструментов стимулирования инновационной активности и повышения экономической эффективности университетов.